ΚΕΙΜΕΝΑ
Sulla,
occupāta urbe, senātum armātus coegerat ut
C. Marius quam celerrime hostis iudicarētur. Cuius voluntāti nemo obviam
ire audēbat; solus Quintus Mucius Scaevola augur de hac re interrogātus
sententiam dicere noluit. Quin etiam cum Sulla minitans ei instāret,
dixit is Sullae: «Licet mihi ostendas agmina militum, quibus curiam
circumsedisti; licet mortem minitēris, numquam tamen ego hostem iudicābo
Marium. Etsi senex et corpore infirmo sum, semper tamen meminero urbem Rōmam et
Italiam a Mario conservātam esse.
…………………………………………………………………………………………………………………………
Cum
Servius Sulpicius Galba et Aurēlius Cotta consules in senātu
contenderent uter adversus Viriāthum in Hispaniam mitterētur, magna inter
patres conscriptos dissensio erat, aliis pro Galbā et aliis pro Cottā
dicentibus; solus P. Scipio Aemiliānus cum toto senātu dissensit: «Neutrum»
inquit «mihi mitti placet, quia alter nihil habet, alteri nihil est
satis». Nam Scipio Aemiliānus aeque malam imperii magistram iudicābat
inopiam atque avaritiam. Quā sententiā graviter et sine ullā malevolentiā dictā
Scipio obtinuit, ut neuter in provinciam mitterētur.
Α1. Να γράψετε στο τετράδιό σας τη μετάφραση των αποσπασμάτων: «Cuius
voluntāti … iudicābo Marium» και «Neutrum» inquit …in
provinciam mitterētur».
Μονάδες 20
Β1. Να
επιλέξετε τη σωστή απάντηση:
|
1. Σε ποια αιτία οφείλονται οι γλωσσικές ομοιότητες
μεταξύ της Ελληνικής και της Λατινικής; |
α. Στο
ότι η Λατινική προέκυψε απευθείας από την Οδύσσεια του Ομήρου |
|
β. Στην
αποκλειστική χρήση του ελληνικού αλφαβήτου από τους Ρωμαίους |
|
|
γ. Στο
ότι και οι δύο ανήκουν στην ινδοευρωπαϊκή γλωσσική οικογένεια |
|
|
δ. Στην
κατάκτηση της Ρώμης από τους Έλληνες τον 8ο αι. π.Χ. |
|
|
2. Ποιο γεγονός θεωρείται ως η συμβατική αφετηρία της
ρωμαϊκής λογοτεχνίας το 240 π.Χ.; |
α. Η
καθιέρωση του δακτυλικού εξαμέτρου από τον Έννιο |
|
β. Το
ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων από τον Λίβιο Ανδρόνικο |
|
|
γ. Η
ίδρυση της ελληνικής αποικίας στην Κύμη |
|
|
δ. Η
συγγραφή του έργου "Για τη γεωργία" από τον Κάτωνα |
|
|
3. Ποιο λογοτεχνικό είδος θεωρείται σχεδόν καθαρά
ρωμαϊκή επινόηση; |
α. Το
έπος |
|
β. Η κωμωδία |
|
|
γ. Η
τραγωδία |
|
|
δ. Η
σάτιρα |
|
|
4. Ποιο έργο του Οβιδίου περιλαμβάνει
περίπου 250 μύθους και επηρέασε βαθύτατα την τέχνη της Αναγέννησης; |
α.
Ωδές (Carmina) |
|
β.
Μεταμορφώσεις (Metamorphoses) |
|
|
γ.
Ιστορία από την ίδρυση της πόλης |
|
|
δ. Για
την αρχιτεκτονική (De architectura) |
|
|
5. Τι χαρακτηρίζει το κίνημα των
"νεωτερικών" στην ποίηση των χρόνων του Κικέρωνα; |
α. Η
εστίαση σε μεγάλα ηρωικά κατορθώματα και πολέμους |
|
β. Η
συγγραφή διδακτικών επών για τη φύση των πραγμάτων |
|
|
γ. Η
επιρροή από την ελληνιστική ποίηση και η έμφαση στη μορφική τελειότητα |
|
|
δ. Η
αποκλειστική χρήση του σατούρνιου στίχου |
Μονάδες 10
Β2. Να
εντοπίσετε στα παραπάνω κείμενα από μία ετυμολογικά συγγενή λέξη της λατινικής
για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις της νεοελληνικής γλώσσας: παραγωγός,
έδρανο, δικανικός, αδηφάγος, μάστορας.
Μονάδες 10
Γ1α. «solus P. Scipio Aemiliānus cum toto senātu dissensit: «Neutrum» inquit «mihi mitti placet»: να εντοπίσετε τα αντωνυμικά
επίθετα τού αποσπάσματος και να μεταφέρετε το καθένα στην ίδια πτώση τού άλλου
αριθμού στο ίδιο γένος.
Μονάδες 3
Γ1β. Nα
γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις:
senātum: τη
δοτική ενικού
celerrime: τον
θετικό βαθμό
nemo: την
αφαιρετική ενικού
agmina: την
ίδια πτώση τού άλλου αριθμού
corpore: η
γενική πληθυντικού
Sulpicius: η
κλητική ενικού
magna: ο
ίδιος τύπος στους άλλους βαθμούς
nihil: η
γενική ενικού
aeque: ο
υπερθετικός βαθμός
malam: ο
ίδιος τύπος στους άλλους βαθμούς
Μονάδες 12
Μονάδες 15
Γ 2β. Nα
γράψετε τους τύπους που ζητούνται για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς
τύπους (για τους περιφραστικούς τύπους να ληφθεί υπ’ όψιν το υποκείμενο):
coegerat: η
αφαιρετική τού σουπίνου
ire: το
γ’ πληθυντικό οριστικής ίδιου χρόνου
audēbat: ο
ίδιος τύπος στην ενεργητική περιφραστική συζυγία
dicere: το
γ’ πληθυντικό προστακτικής μέλλοντα ίδιας φωνής
noluit: ο
ίδιος τύπος στον ενεστώτα
minitans: το
απαρέμφατο μέλλοντα
instāret: το
β’ πληθυντικό οριστικής συντελεσμένου μέλλοντα
circumsedisti: ο
ίδιος τύπος στην άλλη φωνή
contenderent: το
α’ ενικό οριστικής μέλλοντα ίδιας φωνής
mitterētur: ο
ίδιος τύπος στον υπερσυντέλικο
dissensit: το
β’ ενικό υποτακτικής ενεστώτα ίδιας φωνής
habet: το
απαρέμφατο ενεστώτα στην άλλη φωνή
est: η
μετοχή μέλλοντα στη δοτική ενικού τού θηλυκού
iudicābat: το
β’ ενικό προστακτικής ενεστώτα στην άλλη φωνή
obtinuit: το
απαρέμφατο μέλλοντα παθητικής φωνής
Μονάδες 15
Δ1α. Να
αναγνωρίσετε συντακτικά τους παρακάτω όρους:
armātus: είναι
…………… στο ……………….
Cuius: είναι
…………… στο ……………….
ei: είναι
…………… στο ……………….
consules: είναι
…………… στο ……………….
mitti: είναι
…………… στο ……………….
magistram: είναι
…………… στο ……………….
Μονάδες 6
Δ1β. occupāta urbe: να αναγνωρίσετε συντακτικά τη
μετοχή (μονάδες 3) και να την αναλύσετε σε ισοδύναμη δευτερεύουσα πρόταση με
όλους τους δυνατούς τρόπους (μονάδες 6).
Μονάδες 15
Δ2α. semper tamen meminero urbem Rōmam et Italiam a Mario conservātam esse: να μετατρέψετε τον πλάγιο λόγο σε
ευθύ (μονάδες 4).
Δ2β. «Neutrum mihi mitti placet, quia alter nihil habet, alteri nihil est satis».: να μεταφερθεί στον πλάγιο λόγο με
εξάρτηση «P.
Scipio Aemiliānus dixit…». (μονάδες 4)
Δ2γ. ut neuter in provinciam mitterētur: Να αναγνωρίσετε το είδος της
δευτερεύουσας πρότασης (μονάδα 1), να δηλώσετε τη συντακτική της λειτουργία
(μονάδες 1), τον τρόπο εισαγωγής της (μονάδες 2) και να αιτιολογήσετε τον τρόπο
εκφοράς της (μονάδες 3).
Μονάδες 7
Μονάδες 15
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
Α1. Στη θέλησή του κανείς δεν τολμούσε να πάει
αντίθετα˙ μόνος ο Κόιντος Μούκιος Σκαιόλας, ο οιωνοσκόπος, όταν του ζητήθηκε η
γνώμη γι’ αυτό το θέμα, αρνήθηκε να πει επίσημα τη γνώμη του (να ψηφίσει). Κι
επιπλέον, όταν ο Σύλλας τον πίεζε απειλώντας (τον), αυτός είπε στον Σύλλα:
"Ακόμη κι αν μου δείξεις τα αγήματα των στρατιωτών, με τα οποία έχεις
περικυκλώσει το Βουλευτήριο˙ ακόμη κι αν με απειλήσεις με θάνατο, ποτέ όμως εγώ
δεν θα κηρύξω τον Μάριο εχθρό (του κράτους).
«Κρίνω», είπε, «πως δεν πρέπει να σταλεί κανένας από τους
δύο, γιατί ο ένας δεν έχει τίποτα, (ενώ) για τον άλλο τίποτα δεν είναι αρκετό
(ή γιατί ο ένας δεν έχει περιουσία/ είναι φτωχός και ο άλλος είναι άπληστος). Ο
Σκιπίωνας ο Αιμιλιανός, δηλαδή, θεωρούσε εξίσου κακή σύμβουλο της εξουσίας τη
φτώχια όπως και την απληστία (ή θεωρούσε το ίδιο κακούς συμβούλους της εξουσίας
και τη φτώχια και την απληστία). Αφού διατύπωσε την πρότασή του αυτή με
σοβαρότητα και χωρίς καμία κακοβουλία ο Σκιπίωνας πέτυχε ώστε να μην σταλεί
στην επαρχία ούτε ο ένας ούτε ο άλλος (ή κανένας από τους δύο).
Β1. 1: γ
2: β
3: δ
4: β
5: γ
Β2. παραγωγός coegerat / agmina
έδρανο: circumsedisti
δικανικός: dicere
/dixit /dicentibus /dictā
αδηφάγος: satis
μάστορας: magistram
Γ1α. solus : soli
toto : totis
Neutrum : neutros
Γ1β. senātum: senatui
celerrime: celeriter
nemo: nullo
agmina: agmen
corpore: corporum
Sulpicius: Sulpici
magna: maior, maxima
nihil: nullius rei
aeque: aequissime
malam: peiorem, pessimam
Γ 2β. coegerat: coactu
ire: eunt
audēbat: ausurus erat
dicere: dicunto
noluit: non
vult
minitans: minitaturum esse
instāret: institeritis
circumsedisti: circumsessus
es
contenderent: contendam
mitterētur: missus esset
dissensit: dissentias
habet: haberi
est: futurae
iudicābat: iudicare
obtinuit: obtentum iri
Δ1α.
armatus: επιρρηματικό
κατηγορούμενο του τρόπου στο coegerat, αποδίδεται στο υποκείμενο (Sulla)
cuius: ετερόπτωτος
ονοματικός προσδιορισμός, γενική υποκειμενική στο voluntati
ei: Αντικείμενο
στο ρήμα instaret.
consules: ομοιόπτωτος
ονοματικός προσδιορισμός, παράθεση στα υποκείμενα Servius Sulpicius Galba et
Aurelius Cotta.
mitti: υποκείμενο στο
απρόσωπο ρήμα placet, τελικό απαρέμφατο, ετεροπροσωπία
magistram: κατηγορούμενο στο
αντικείμενο inopiam μέσω του iudicabat.
Δ1β. occupata
urbe: επιρρηματική χρονική
μετοχή, ιδιάζουσα/νόθη αφαιρετική απόλυτη, δηλώνει το προτερόχρονο. (occupata: χρονικη
μετοχή, urbe: Υποκείμενο μετοχής)
Ανάλυση: cum Sulla occupavisset urbem
postquam Sulla occupavit urbem.
Δ2α. Urbs Roma et Italia a Mario conservata est.
Δ2β. P. Scipio
Aemiliānus dixit neutrum sibi mitti placere, quia alter nihil haberet,
alteri nihil esset satis.
Δ2γ. ut neuter in provinciam mitterētur: δευτερεύουσα ουσιαστική συμπερασματική
πρόταση που λειτουργεί συντακτικά ως αντικείμενο στο ρήμα της κύριας obtinuit.
Εισάγεται με τον συμπερασματικό σύνδεσμο ut μαζί με την αρνητική λέξη neuter,
γιατί είναι αρνητική, και εκφέρεται με (δυνητική) υποτακτική, γιατί το
αποτέλεσμα είναι στη λατινική μια υποκειμενική πράξη ή κατάσταση. Συγκεκριμένα
εκφέρεται με υποτακτική παρατατικού (mitteretur), γιατί εξαρτάται από ιστορικό
χρόνο (obtinuit). Έχουμε ιδιομορφία στην ακολουθία των χρόνων, διότι το
αποτέλεσμα είναι ιδωμένο τη στιγμή που εμφανίζεται στο μυαλό του ομιλητή και
όχι τη στιγμή της πιθανής πραγματοποίησής του (συγχρονισμός της κύριας με τη
δευτερεύουσα πρόταση).